De wettelijke basis voor deze proactieve dienstverlening komt n in de Wet SUWI. De uitwerking staat in het concept-Besluit proactieve dienstverlening SZW. De Eerste Kamer moet er nog over beslissen. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2027. Omdat het wetgevingstraject nog niet is afgerond en het besluit een concept is, kunnen de details en de ingangsdatum nog veranderen.
Wat betekent dit voor schuldhulp?
Het wetsvoorstel proactieve dienstverlening heeft ook voor schuldhulp iets in petto. Schuldhulp kan straks signalen ontvangen van het UWV en de SVB én zelf gegevens doorgeven aan het UWV. Dat biedt kansen om inwoners passende ondersteuning aan te bieden. In deze opinie leg ik uit welke signalen schuldhulp kan ontvangen en welke gegevens zij aan het UWV mag doorgeven.
Lijkt op een vroegsignaal, maar is het niet
Wat komt er bij schuldhulp binnen?
Het UWV en de SVB mogen de afdeling schuldhulp een seintje geven als een inwoner een verhoogd risico loopt op financiële problemen. Het conceptbesluit noemt daarvoor 3 situaties:
- Het UWV of de SVB heeft een vordering op de inwoner.
- Er ligt beslag of de bestuursrechtelijke zorgpremie wordt ingehouden.
- De inwoner heeft zelf een hulpvraag gesteld.
De gegevens die worden doorgegeven zijn: naam, contactgegevens en BSN. Met deze gegevens kan schuldhulp onderzoeken of iemand mogelijk in aanmerking komt voor schuldhulp, en als dat zo is, dan kan de inwoner daarover actief benaderd worden.
Lijkt op een vroegsignaal, maar is het niet
Dat klinkt als een bekend werkproces, maar de Nota van Toelichting benadrukt dat de signalen van het UWV of de SVB geen gewone extra vroegsignalen zijn. Het zijn2 verschillende routes met elk hun eigen doel en grondslag.
Vroegsignalering moet voorkomen dat betalingsachterstanden uitgroeien tot problematische schulden. Proactieve dienstverlening moet voorkomen dat inwoners voorzieningen, uitkeringen of ondersteuning mislopen. Vroegsignalen komen voort uit de Wgs en het Bgs, en de signalen van de proactieve dienstverlening vinden hun grondslag in de Wet SUWI.
Het grootste verschil is dat de gemeente alleen bij het vroegsignaal verplicht is om te handelen. Bij de signalen uit de proactieve dienstverlening gaat het om een bevoegdheid. Op een vroegsignaal moet de gemeente in actie komen. Bij een signaal van het UWV of de SVB is dat niet zo. Dat is dus een kan-bepaling: je mag contact opnemen, maar het hoeft niet.
Neem je wel contact op? Dan mag je dezelfde stappen zetten als bij vroegsignalering. Je benadert de inwoner, vertelt over gemeentelijke schuldhulpverlening en helpt zo nodig bij het stellen van een hulpvraag. Ook de spelregels blijven gelijk: hulp is vrijwillig en de inwoner beslist zelf of hij het aanbod aanneemt.
Wat betekent dit voor schuldhulp?
De verschillen in doel en grondslag betekenen niet dat de signalen los van elkaar staan. Beide soorten signalen kunnen over dezelfde inwoner gaan. Iemand heeft bijvoorbeeld een huurachterstand én krijgt een terugvordering van het UWV. De gemeente kan dan een vroegsignaal van de verhuurder ontvangen en daarnaast een signaal van het UWV. Die signalen hebben ieder hun eigen doel, maar kunnen aanleiding zijn om met dezelfde inwoner contact op te nemen. Zonder afstemming wordt die inwoner mogelijk afzonderlijk benaderd en moet hij opnieuw zijn situatie uitleggen. Door de opvolging af te stemmen op het contact dat al loopt, kan je dubbele benadering en herhaalde vragen voorkomen. Dat betekent niet dat de signalen samen al een volledig beeld van de financiële situatie geven. Het UWV en de SVB verstrekken alleen naam, contactgegevens en BSN. Het gesprek met de inwoner moet duidelijk maken wat er speelt en welke ondersteuning passend is. Houd wel in je achterhoofd dat de gemeente op een vroegsignaal moet handelen, terwijl zij bij een signaal van het UWV of de SVB mag besluiten contact op te nemen.
Wil je direct nieuwe wetgeving toepassen in jouw dagelijkse praktijk, zonder dat je verzandt in complexe juridische taal? Gebruik Schulinck AI-Desk om direct antwoord te krijgen op jouw vragen en zet de volgende stap in jouw dossier. Probeer het nu 1 maand gratis.
Zet de volgende stap in je dossier met Schulinck AI-Desk Schuldhulpverlening
Schuldhulp mag ook het UWV een seintje geven
Proactieve dienstverlening werkt ook de andere kant op. Schuldhulp kan zelf een signaal doorgeven. Voorlopig kan dat alleen aan het UWV, niet aan de SVB.
Wat kan het UWV met zo’n signaal? Volgens het voorstel mag het werknemers die mogelijk recht hebben op een faillissementsuitkering actief benaderen en ondersteunen bij de aanvraag. Daarvoor hoeft het niet te wachten tot zij zelf een aanvraag indienen. Het gaat om werknemers van een werkgever die:
- failliet is
- surseance van betaling heeft
- onder de schuldsaneringsregeling valt
- blijvend heeft opgehouden te betalen
Hebben zij mogelijk nog recht op loon, vakantiegeld, vakantiebijslag of bedragen die de werkgever in verband met het dienstverband aan derden verschuldigd is? Dan mag het UWV hen gericht benaderen voor een faillissementsuitkering uit de WW. Het UWV mag ze informeren, begeleiden bij de aanvraag en een vooraf ingevuld aanvraagformulier geven. De werknemer beslist zelf of hij een aanvraag indient.
En waar komt schuldhulp in beeld? Het UWV mag de gegevens die het daarvoor nodig heeft onder meer ontvangen van de curator, de bewindvoerder, de werkgever én de gemeentelijke schuldhulpverlener. Denk aan:
- naam
- contactgegevens van de werknemer
- gegevens over loon en vakantiegeld
- naam en identificatiegegevens van de werkgever
Hoe pak je dat aan?
Je cliënt vertelt tijdens de intake dat zijn werkgever failliet is en dat hij 2 maanden geen loon of zijn vakantiegeld nog niet heeft gekregen. Je mag die gegevens dan aan het UWV doorgeven. Verplicht is dat niet, maar het loont wel. Achterstallig loon kan in een schuldhulptraject direct het verschil maken. Zo pak je het aan:
- Vraag bij de intake door als er een werkgever in beeld is die niet meer betaalt.
- Bespreek met je cliënt dat je het UWV kunt inschakelen.
- Geef alleen de gegevens door die het UWV nodig heeft.
- Leg in het dossier vast wat je hebt doorgegeven en waarom.
Conclusie
Voorlopig is het nog wachten op de Eerste Kamer. Ook 1 januari 2027 staat nog niet vast als ingangsdatum. Maar het voorstel laat wel zien wat er voor schuldhulp mogelijk wordt. Inwoners benaderen die ondersteuning mislopen en zelf het UWV een seintje geven. Die nieuwe signalen zijn geen vroegsignalen. Je mag ermee aan de slag, maar het hoeft niet. Kies je daar wel voor, kijk dan eerst of er al contact met de inwoner loopt. Zo voorkom je dat iemand opnieuw zijn verhaal moet vertellen. En die samenwerking werkt ook de andere kant op. Vertelt een cliënt dat zijn werkgever niet meer betaalt? Vraag dan door naar het loon of vakantiegeld dat hij nog tegoed heeft. Zodra de nieuwe regels gelden, kun je het UWV inschakelen. Want dat geld kan je in een schuldhulptraject goed gebruiken.
Vragen die dit opiniestuk beantwoordt
Let op: dit gaat over een wetsvoorstel. Het wetsvoorstel proactieve dienstverlening ligt ter behandeling bij de Eerste Kamer en is nog geen geldend recht. Het conceptbesluit kan nog wijzigen. Artikelnummers, gegevens en de beoogde ingangsdatum van 1 januari 2027 kunnen dus nog veranderen.
Het UWV en de SVB kunnen je afdeling schuldhulp tippen bij een verhoogd risico op financiële problemen. Dat kan in drie situaties: er is een vordering, er is beslag of inhouding van de zorgpremie, of de inwoner heeft zelf een hulpvraag gesteld. Je krijgt alleen naam, contactgegevens en BSN. Dat is genoeg om te bepalen of je contact opneemt, maar niet om iemands situatie te beoordelen.
Nee. Je hebt de bevoegdheid om contact op te nemen, maar geen plicht.
Vroegsignalering voorkomt dat achterstanden uitgroeien tot problematische schulden. Proactieve dienstverlening moet voorkomen dat inwoners ondersteuning mislopen. De grondslag verschilt dus, maar de aanpak na contact is vergelijkbaar. Je informeert de inwoner, helpt zo nodig bij een hulpvraag, en de inwoner beslist zelf of hij hulp wil. Het wetsvoorstel bevat ook een opt-out voor inwoners die geen proactieve benadering willen. Houd daar rekening mee in je werkproces.
Je kunt het UWV gegevens geven over werknemers van een werkgever die failliet is, surseance heeft, onder de schuldsanering valt of blijvend niet meer betaalt. Het gaat om de gegevens die het UWV nodig heeft voor een faillissementsuitkering, zoals naam, contactgegevens, loon- en vakantiegeldgegevens en de identificatie van de werkgever. Het doorgeven is een bevoegdheid. Beperk je tot wat noodzakelijk is, bespreek het vooraf met je cliënt en noteer in het dossier wat je hebt doorgegeven en waarom.
De Eerste Kamer heeft nog niet besloten, dus er verandert nu nog niets in je werk. Je kunt wel alvast bepalen of en hoe je op signalen van het UWV en de SVB wil reageren, en hoe je dat afstemt met je werkproces voor vroegsignalen.
De rest van dit artikel is alleen beschikbaar voor geregistreerde gebruikers.
