Dit zegt Henri Snel van Hevo, een organisatie die zich bezig houdt met duurzaam bouwen. De echte opgave voor dementievriendelijk bouwen ligt niet in betere entrees of duidelijkere routing, maar in hoe wij onze leefomgeving als geheel organiseren. Ze ziet dat we nog te vaak blijven hangen in het verbeteren van gebouwen, terwijl de uitdaging juist ligt in het verbinden van wonen, zorg en samenleven. Dementievriendelijkheid is daarmee geen ontwerpopgave op detailniveau, maar een systeemvraag: hoe zorgen we dat iemand zich niet alleen ín een gebouw, maar juist dóór de hele omgeving kan blijven bewegen?
Een wereld te winnen
Wat in de praktijk nog ontbreekt, is samenhang. De overgang van woning naar straat, van buurt naar voorzieningen en van zelfstandig wonen naar zorg is vaak versnipperd georganiseerd. Juist daar gaat het mis. Niet omdat één gebouw tekortschiet, maar omdat het geheel niet klopt.
Daarnaast ontwerpen we nog te vaak vanuit aannames. We denken te weten wat werkt, terwijl de dagelijkse realiteit van mensen met dementie veel grilliger is. Het gevolg: oplossingen die op papier logisch zijn, maar in gebruik toch niet ondersteunen.
Ontwerpen mét mensen
De kern: we moeten niet alleen ontwerpen vóór mensen, maar daadwerkelijk mét mensen. Niet als inspraak achteraf, maar als vertrekpunt van het ontwerpproces. Dat betekent: samen met mensen met beginnende dementie en hun naasten kijken naar hoe zij routes ervaren, waar spanning ontstaat en wat houvast geeft.
In projecten passen we dit toe door leefpatronen en gedragingen leidend te maken, niet de standaard indeling of het programma van eisen. Dat leidt tot andere keuzes: minder focus op efficiëntie en meer op herkenbaarheid, ritme en sociale interactie.
Juist die sociale component is cruciaal. Een dementievriendelijke omgeving is niet alleen fysiek begrijpelijk, maar ook sociaal dragend. Mensen, buren en voorzieningen vormen samen het verschil tussen wonen en samen leven.
Inclusiviteit als randvoorwaarde
Daarmee raakt dit vraagstuk aan de beweging van wonen naar samen leven. Een inclusieve leefomgeving is geen extra ambitie, maar een noodzakelijke voorwaarde voor toekomstbestendig vastgoed en gebiedsontwikkeling.
De opgave is helder: integraal ontwerpen, over domeinen heen samenwerken en de gebruiker werkelijk centraal zetten.
Een dementievriendelijke samenleving begint misschien bij de voordeur, maar wordt pas werkelijkheid als we het leven daarachter opnieuw durven organiseren.