Kinderombudsman Margrite Kalverboer wil strengere regels verbinden aan een vrijstelling van de leerplicht voor kinderen die thuisonderwijs volgen om het geloof of de levensovertuiging van de ouders. Dat schrijft ze in een brief aan staatssecretaris Judith Tielen van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). De brief volgt op een uitzending van het onderzoeksjournalistieke programma BOOS over het onderwerp.
Kalverboer schrijft in de afgelopen jaren “verschillende signalen en zorgen” te hebben ontvangen over kinderen die vrijgesteld zijn van de leerplichtwet. Daarbij zaten ook klachten of signalen over kinderen die niet naar school hoeven, omdat ouders om hun levensovertuiging willen dat hun kind thuisonderwijs krijgt. Dat kan alleen als ouders bedenkingen hebben bij de religie of levensbeschouwing op alle scholen in de buurt waar het kind anders naartoe zou moeten. Dat worden richtingbezwaren genoemd.
“In deze uitzending laten we zien hoe makkelijk het in Nederland is om een kind het recht op onderwijs te ontnemen en hoe de overheid dit faciliteert”, laat de redactie van BOOS weten. Ook de rol van influencers die thuisonderwijs promoten komt aan bod.
Kalverboer concludeert dat “op nationaal niveau een wettelijk stelsel ontbreekt” waarin de kinderrechten voldoende worden meegenomen. Zo wordt volgens Kalverboer vooraf geen individueel onderzoek naar de belangen van het kind gedaan en ontbreekt het aan toezicht als de vrijstelling van de leerplicht eenmaal is toegekend. Uiteindelijk is het volgens de kinderombudsman “niet duidelijk of een kind thuis überhaupt onderwijs krijgt, of de kwaliteit ervan voldoet en of thuis een goede en veilige plek is voor het kind”.
De Kinderombudsman roept de staatssecretaris op om bij het maken van nieuwe wetten voor dit soort leerplichtvrijstellingen een kinderrechtentoets uit te voeren, en als onderdeel daarvan met de kinderen zelf te spreken. Met zo’n toets moet aan de hand van zeven elementen worden onderzocht of nieuwe wetgeving wel voldoet aan het VN-Kinderrechtenverdrag, waar ook Nederland zich aan heeft verbonden.
Kalverboer laat in haar brief weten met een groep kinderen die thuisonderwijs krijgt gesproken te hebben. Die kinderen zelf vonden het belangrijk dat thuisonderwijs blijft bestaan, maar ze willen ook dat het beter wordt geregeld in de wet.