Gemeenten zijn verrast door de middelen die zijn weggevallen in de Voorjaarsnota die 27 maart is gepubliceerd. Eerder heeft Marianne van der Sloot, voorzitter van de VNG-commissie PSI, in diverse media al haar ongenoegen en zorgen geuit over de bezuiniging op proactieve dienstverlening voor bijstand.
Maar dit blijkt nog maar het halve verhaal van de bezuinigingen die vallen op gemeentelijk terrein en vooral invloed hebben op werkende armen. Van der Sloot: ‘Het is onverteerbaar. Het zet de bestaanszekerheid van veel inwoners onder druk.’
Nieuwe bezuinigingen in de sociale zekerheid
De gevoelige, nieuwe bezuinigingen in de sociale zekerheid staan in de vrijdag 27 maart gepubliceerde Voorjaarsnota. Het kabinet-Jetten heeft verschillende potjes ingezet om gaten elders op de begroting te dichten. (Vooral voor de WIA-problematiek, die voorziet in een uitkering voor mensen die na 2 jaar ziekte niet meer kunnen werken.) Naast het wegvallen van budget voor proactieve dienstverlening (€ 47 miljoen), waarmee gemeenten inwoners actief zouden kunnen benaderen voor een bijstandsuitkering, zijn de gevolgen verdeeld over heel veel andere posten.
Tekort inburgering niet gedekt
Het gaat ook over het niet indienen van een tekortclaim voor inburgering (€ 80 miljoen per jaar) door het ministerie van SZW. Gemeenten krijgen al jaren te weinig budget voor deze wettelijke taak. Onafhankelijk onderzoek wijst uit dat de huidige financiering onvoldoende dekt wat gemeenten nodig hebben om te doen wat nodig is.
Middelen voor Wet taaleis en vroegsignalering schulden verdwenen
Daarnaast gaat het om de Wet taaleis (€ 17 miljoen). En ook ten aanzien van vroegsignalering van schulden geldt dat de middelen (voor IBO-schulden: €20 miljoen euro 2027-2029) in de Voorjaarsnota zijn verdwenen. De VNG overweegt de ondertekening van bestuurlijke afspraken (23 april) voor hogere ambities op vroegsignalering schulden op te schorten. We overwegen dit met partners op te schorten tot er duidelijkheid is over de benodigde middelen.
Nog geen middelen voor Oekraïense ontheemden
In de Voorjaarsnota zien we overigens nog geen middelen terug voor Oekraïense ontheemden. Het verblijf van ontheemden uit Oekraïne krijgt een steeds minder tijdelijk karakter waardoor meedoen en participeren steeds noodzakelijker wordt, maar er wordt niets vrijgemaakt om hen aan het werk of aan een inkomen te helpen. Er is een antwoord nodig op de samenhangende vraagstukken rondom werk, participatie, wonen en zorg.
Gesprek met ministers
Donderdag 9 april maakt de VNG kennis met ministers Vijlbrief en Aartsen, hierbij zullen ze dit thema ook agenderen. De VNG wil juist stappen kunnen zetten op het borgen van bestaanszekerheid, vereenvoudiging en een toekomstbestendige uitvoering.