Inkomens van huishoudens dalen fors als thuiswonende kinderen 18 jaar worden en de kinderbijslag en het kindgebonden budget wegvallen. Dat blijkt uit berekeningen in het rapport De financiële knip op 18 jaar van het Nibud. Daarnaast komen er juist kosten bij voor de zorgverzekering, het eigen risico en onderwijs. Inkomsten die thuiswonende 18-jarigen zelf uit studiefinanciering en toeslagen verkrijgen, compenseren het negatieve saldo dat ontstaat slechts gedeeltelijk.
Dankzij de Commissie sociaal minimum werd in 2023 duidelijk dat gezinnen soms honderden euro’s per maand tekort kwamen. Sindsdien ontvangen ouders een hoger kindgebonden budget, maar dat heeft de afhankelijkheid van deze toeslag sterk vergroot. In dit onderzoek wordt zichtbaar wat de overgang naar 18 jaar betekent, als het kindgebonden budget wegvalt.
Grootste daling voor ouder in de bijstand
Alleenstaande ouders in de bijstand van wie het jongste kind 18 wordt, hebben de hoogste inkomensdaling. Dat heeft te maken met het extra bedrag aan kindgebonden budget dat éénoudergezinnen ontvangen, maar kan ook samenhangen met het soort vervolgopleiding.
Verschillen
Hoewel minder hevig, kan de 18e verjaardag ook voor huishoudens met een inkomen ruim boven het sociaal minimum een negatief saldo onder aan de streep betekenen. Wanneer ouders regelingen nodig hebben om elke maand weer rond te kunnen komen, levert het wegvallen van de kinderbijslag en het kindgebonden budget direct spanning en onzekerheid op. Hierover wordt thuis relatief weinig gesproken.
Ondersteuning
Gezinnen proberen de financiële veranderingen zelf op te vangen door meer te gaan werken en/of te bezuinigen. Daardoor is het niet altijd direct zichtbaar als de inkomstendaling problemen oplevert. Het onderzoek laat zien hoe groot het inkomensverlies van de ene op de andere dag kan zijn.
Inkomsten 18-jarige
Voor veel huishoudens ontstaat een complexe periode als kinderen 18 worden; er verandert niet alleen voor de kinderen veel, maar ook voor hun ouders. Vanaf het 18e jaar verschuiven belangrijke inkomsten van de ouders naar de jongeren zelf. Ouders ontvangen de kinderbijslag en het kindgebonden budget, maar studiefinanciering en de tegemoetkoming scholieren worden rechtstreeks aan jongeren zelf uitgekeerd. Ze komen daardoor niet automatisch in het huishoudbudget terecht, waardoor daar een gat ontstaat.
Tegelijkertijd zien we dat ouders met de laagste inkomens daarbij zelfs de inkomsten uit de bijbaan van thuiswonende jongeren nodig hebben om noodzakelijke uitgaven in het huishouden van te kunnen betalen. De overheid probeert met landelijke en lokale voorlichting jongeren voor te bereiden op het 18 worden. Er is veel aandacht voor de zaken waarvoor ze zelf verantwoordelijk worden en die ze moeten gaan regelen. Het Nibud is van mening dat het ook belangrijk is om ouders voor te bereiden op de financiële veranderingen waarmee ze te maken krijgen.