In de casus gaat het om vader Morad (45 jaar), moeder Wendy (44 jaar), Charlie (16 jaar) en Tamara (12 jaar). Morad en Wendy zijn van elkaar gescheiden, en dragen allebei 50/50 de zorg en opvoeding voor hun kinderen. Charlie en Tamara verblijven de ene week bij moeder, de andere week bij vader.
Tamara heeft ADHD waardoor zij moeite heeft met stilzitten en concentreren. Morad en Wendy merken dat de opvoeding van Tamara meer van hen vraagt. Hij weet niet altijd hoe hij moet omgaan met de prikkelverwerking van Tamara, of hoe hij haar moet disciplineren wanneer zij moeite heeft met het maken van huiswerk. Morad vraagt daarom aan de gemeente of hij een training of cursus kan volgen om meer te leren over het opvoeden van kinderen met ADHD.
Wat is opvoedondersteuning?
Als ouders problemen ervaren bij het onderhouden, verzorgen en grootbrengen van hun kind, dan kan opvoedondersteuning een passende oplossing zijn. Opvoedondersteuning heeft als doel om de opvoedproblemen van ouders op te lossen. Meestal wordt opvoedondersteuning ingezet in de vorm van opvoedcursussen, -trainingen of pedagogische gezinsbegeleiding.
Hoe is opvoedondersteuning juridisch geregeld?
Opvoedondersteuning is een van de weinige vormen van jeugdhulp die voor de ouder is, en niet de jeugdige zelf. Opvoedondersteuning wordt genoemd als een vorm van jeugdhulp in artikel 1.1 Jeugdwet, onderdeel 1° van het begrip jeugdhulp. Dat ouders ook in aanmerking kunnen komen voor jeugdhulp is geregeld in artikel 2.3 lid 1 Jeugdwet. Wel moet de hulp als doel hebben om de jeugdige gezond en veilig te laten opgroeien.
De beschikking moet op naam van de ouder
Het college besluit om opvoedondersteuning in te zetten voor Morad. Hij zal ondersteuning krijgen van opvoeddeskundige Daphne die Morad training en advies zal geven over het opvoeden van Tamara.
Voor het college is het belangrijk om de opvoedondersteuning in de beschikking alleen op naam van Morad te zetten. De beschikking mag niet op naam van Tamara staan.
Waarom is het belangrijk dat het college dit doet? Wie op de beschikking staat (en dus recht op jeugdhulp heeft) bepaalt wie toestemming moet geven voor de jeugdhulp en wie in bezwaar kan gaan tegen de beschikking. Ook heeft het invloed op de informatieplicht van het college en wie persoonsgegevens mogen inzien.
Let op: tekst loopt door onder afbeelding.
Toestemming vragen en privacy bij opvoedondersteuning
Omdat de jeugdhulp alleen voor de ouder is, kan de jeugdhulpaanbieder de opvoedondersteuning leveren met alleen de instemming van Morad. De jeugdhulpaanbieder heeft geen toestemming nodig van moeder Wendy of dochter Tamara.
Dat Morad opvoedondersteuning aanvraagt en krijgt moet ook vertrouwelijk blijven. Dit zijn namelijk zijn persoonsgegevens. Het college mag hierover geen gegevens delen met Wendy. Een ouder heeft alleen recht op zijn eigen persoonsgegevens en de persoonsgegevens van een kind waar hij gezag over heeft totdat het kind 16 jaar is (op grond van artikel 15 AVG en artikel 5 lid 4 UAVG). De persoonsgegevens van Morad zijn dus alleen voor Morad zelf.
Dit zou natuurlijk anders zijn als Tamara ook jeugdhulp zou krijgen. In dat geval zouden Wendy en Tamara wel toestemming moeten geven voor de jeugdhulp, en zouden zij wel informatie uit het dossier mogen opvragen. In dat geval zou het namelijk om persoonsgegevens van Tamara gaan.
Gevolgen van besluit op naam jeugdige zetten
Veel gemeenten kiezen ervoor om de beschikking (alleen) op naam van de jeugdige te zetten als opvoedondersteuning voor een ouder wordt ingezet. Dit kan verwarring veroorzaken. Dit suggereert namelijk dat de jeugdige ook jeugdhulp krijgt.
Het kan dan onduidelijk worden wie toestemming moet geven voor de jeugdhulp, wie een kopie van het besluit moet krijgen, wie in bezwaar kan gaan tegen het besluit en wie gegevens uit het dossier mag opvragen. Dat zal in de praktijk vooral een stuk ingewikkelder worden als er verschillende jeugdhulptrajecten naast elkaar lopen.
Veel gemeenten kiezen ervoor om de beschikking (alleen) op naam van de jeugdige te zetten als opvoedondersteuning voor een ouder wordt ingezet. Dit kan verwarring veroorzaken.
Noodzakelijke gegevens van de jeugdige
Opvoedondersteuning voor Morad staat natuurlijk niet los van Tamara en haar problemen. Na afloop van het eerste gesprek tussen jeugdhulpaanbieder Daphne en Morad, wil Daphne meer weten over Tamara. Om haar werk goed te kunnen doen is het noodzakelijk dat zij in gesprek gaat met Tamara over hoe zij de opvoeding van haar vader ervaart. Daarnaast wil zij ook de thuissituatie observeren met video-opnames. Kortgezegd: Daphne wil persoonsgegevens van anderen gebruiken.
Omdat Tamara jonger is dan 16 jaar, moeten beide gezaghebbende ouders hiervoor toestemming geven. Het gesprek tussen jeugdhulpaanbieder en Tamara kan dus niet zonder de toestemming van Wendy plaatsvinden. Voor het maken van video-opnames is ook toestemming nodig van de 16-jarige Charlie als ook opnames van hem gemaakt kunnen worden tijdens de observatie.
Geen toestemming nodig voor jeugdhulp, wel voor persoonsgegevens van jeugdige
Het is naar mijn idee belangrijk dat jeugdhulpprofessionals weten op welke manier opvoedondersteuning moet worden ingezet, en dat er bewustzijn bestaat over wanneer en voor wat toestemming gevraagd moet worden aan ouders of jeugdigen. Kort samengevat moeten de professionals op de hoogte zijn van de volgende regels:
- Opvoedondersteuning die alleen voor een ouder is, moet in de beschikking alleen op naam van de ouder staan.
- Alleen de ouder zelf moet instemmen met de opvoedondersteuning als de jeugdhulp alleen voor hem/haar is en alleen de ouder heeft recht op informatie over de jeugdhulp.
- Voor het verwerken van persoonlijke informatie van de jeugdige moet wel toestemming worden gegeven door beide gezaghebbende ouders of de jeugdige.
Heeft u vragen over opvoedondersteuning en de Jeugdwet?
Hopelijk heb ik u zo meer wegwijs kunnen maken over de regels rondom opvoedondersteuning. Hebt u nu toch nog vragen over een specifieke situatie in uw gemeente? Stel deze dan via de knop Helpdesk in de Kennisbank Schulinck Jeugd. Heeft u nog geen abonnement op Schulinck Jeugd? Vraag hier een proefabonnement aan. Na goedkeuring kunt u het een maand lang uitproberen, inclusief onze Helpdesk!
