Dyslexiezorg: gemeente of onderwijs?

Dyslexiezorg: gemeente of onderwijs?

Opinie
Bewaren in kennisdossier
08 augustus 2018

Zowel gemeenten als scholen kunnen verantwoordelijk zijn als het gaat om hulp en ondersteuning bij dyslexiezorg. Een strikte afbakening ontbreekt, waardoor gemeenten regelmatig de vraag aan onze helpdesk voorleggen wat nu precies hun rol is. Ook is niet altijd helder voor welke vormen van dyslexiezorg en voor welke doelgroep de gemeente verantwoordelijk is. Zo wordt gedacht dat gemeenten alleen verantwoordelijk zijn wanneer het enkelvoudige ernstige dyslexie (EED) betreft, of dat dyslexiezorg voor jongeren boven de 12 jaar niet onder de Jeugdwet valt.

Recent zijn er een aantal uitspraken geweest over dit onderwerp. Reden dus om nog eens een nader licht te werpen op de reikwijdte en grenzen van de gemeentelijke verantwoordelijkheid bij dyslexiezorg.

Vóór 2015

Vóór 2015 kwamen alleen jeugdigen op het basisonderwijs tussen de 7 en 12 jaar in aanmerking voor de behandeling/ondersteuning van EED. Dit was geregeld in de Zorgverzekeringswet. Met de decentralisatie van de jeugd-gzz naar de Jeugdwet is de zorg in verband met enkelvoudige ernstige dyslexie (EED) (zijnde psychische problematiek) naar de gemeente overgeheveld.

EED én andere vormen van dyslexie vallen onder de jeugdhulpplicht

Dat alleen deze specifieke vorm van dyslexiezorg ‘actief’ is overgeheveld heeft te maken met de psychische problematiek die hier aan ten grondslag ligt. Maar het betekent niet dat andere vormen van dyslexie niet onder de reikwijdte van de jeugdhulpplicht zouden kunnen vallen. Gemeenten hebben immers niet alleen een jeugdhulpplicht als kinderen psychische problematiek hebben. De jeugdhulpplicht geldt ook voor jeugdigen die jeugdhulp nodig hebben in verband met opgroei-en opvoedingsproblemen.

Dit blijkt ook uit een recente uitspraak van de rechtbank Overijssel. Hierin is geoordeeld dat de jeugdhulpplicht zich niet beperkt tot problemen vanwege EED. Ook ondersteuning bij andere vormen van dyslexie kan onder de jeugdhulpplicht vallen, wat volgens mij een terechte conclusie is. Als gemeente mag je een jeugdhulpaanvraag dus niet zomaar afwijzen wanneer je tot de conclusie komt dat er geen sprake is van EED.

Geen leeftijdsgrens

Ook is het onder de Jeugdwet niet meer per definitie zo dat de gemeente alleen verantwoordelijk is voor jeugdigen tussen de 7 en 12 jaar. De jeugdhulpplicht geldt immers voor alle jeugdigen. Het kan dus voorkomen dat een jeugdige in het voortgezet onderwijs dyslexiezorg nodig heeft, en dat dit ongeacht de leeftijd van de jeugdige, onder de resultaatverplichting van de gemeentelijke jeugdhulpplicht valt. 

Afbakening verantwoordelijkheid onderwijs/ gemeenten

De signalering en begeleiding van leerlingen met dyslexie maakt deel uit van de basisondersteuning die elke school moet bieden. Dit valt onder de zorgplicht van scholen. Fysieke hulpmiddelen bij dyslexie horen ook daarbij. De gemeente hoeft hiervoor geen voorziening te treffen. Zodra er gespecialiseerde dyslexiezorg nodig is, wat in de praktijk veelal neerkomt op diagnose en behandeling, zal de school doorverwijzen naar de gemeente.

Valt de dyslexiezorg onder de zorgplicht van de school dan kan de gemeente afwijzen

Ouders en kinderen zullen dus eerst moeten kijken welke hulp en ondersteuning in het kader van passend onderwijs geboden wordt. Biedt het passend onderwijs een oplossing, dan gaat dat voor op de jeugdhulpplicht van de gemeente. Alleen als er naast de hulp die vanuit het onderwijs geboden wordt nog extra ondersteuning nodig is, kan de dyslexiezorg onder de jeugdhulpplicht van de gemeente vallen.

Jurisprudentie

Een uitspraak van 14 februari 2018 van de rechtbank Oost-Brabant bevestigt dat de zorgplicht van een school betekent dat een school voorziet in de begeleiding van leerlingen met dyslexie.
De hiervoor al genoemde uitspraak van de rechtbank Overijssel schept echter mogelijk onbedoeld verwarring als het gaat om de zorgplicht van scholen.

In deze zaak werd een aanvraag voor een vergoeding van een dyslexiebehandeling afgewezen omdat geen sprake was van EED. De rechtbank oordeelt dat de plicht van gemeenten zich niet beperkt tot problemen vanwege EED en sluit andere vormen van dyslexie niet uit. De gemeente had dus niet op déze grond mogen afwijzen.

Of de gemeente mogelijk wel op een andere grond had mogen afwijzen komt ter zitting niet aan de orde, waardoor onbedoeld het beeld zou kunnen ontstaan dat gemeenten altijd verantwoordelijk zijn voor alle vormen van dyslexiezorg. En scholen dus niet. Dit laatste is natuurlijk niet het geval. Pas als duidelijk is dat de noodzakelijke dyslexiezorg niet onder de zorgplicht van de school valt, kan de gemeente verantwoordelijk zijn op grond van de jeugdhulpplicht. Valt de dyslexiezorg wél onder de zorgplicht van de school dan kan de gemeente afwijzen omdat het passend onderwijs een passende oplossing biedt. Mogelijk had de gemeente in de zaak van de rechtbank Overijssel wel op deze grond kunnen afwijzen, en had de school hier meer moeten doen. Dit is echter niet aan de rechter voorgelegd, waardoor hier niets over gezegd kan worden.

Conclusie

Samenvattend kunnen gemeenten op grond van de jeugdhulpplicht dus verantwoordelijk zijn voor álle vormen van dyslexiezorg, voor jeugdigen van álle leeftijden. Wel zal steeds goed afgestemd moeten worden met het onderwijs. Valt de dyslexiezorg onder de zorgplicht van de school, dan is de Jeugdwet niet van toepassing. 

Reageren